Napaatras ako nang bahagya. Ramdam ko ang tensyon sa buong stable na parang tumigil ang hangin.
“Lino!” matalim na boses ni Ma’am Celeste. “Anong ginagawa mo? Umalis ka sa harap!”
Pero hindi ko siya narinig nang maayos.
Dahil mas malakas ang boses ni Alab sa isip ko.
“Kung itutuloy nila ‘yan… mamamatay ako. Hindi dahil sa sakit—kundi dahil sa kapabayaan nila!”
Lumunok ako.
Dahan-dahan kong inilapit ulit ang kamay ko sa kuko ng kabayo. Mainit. Nanginginig siya sa sakit.
“May bara siya sa hoof,” sabi ko nang mahina.
Nagkatinginan ang mga beterinaryo.
Tumawa nang konti si Dr. Trinidad, hindi nakakatawa—yung uri ng tawa na mapanlait.
“Anong sabi mo? Stable assistant ka lang, bata. Huwag kang magdiyos-diyosan dito.”
“Hindi po siya cardiac case,” giit ko. “Yung right front hoof niya. May foreign object. Baka pako o bato.”
Isang segundo ng katahimikan.
“Bata,” malamig na sabi ng doktor, “alam mo ba kung magkano ang kabayong ‘yan? ₱120 milyon. Hindi yan tinatrabaho ng haka-haka.”
Pero sa likod ng mga salitang iyon, muli kong narinig si Alab.
“Ang yabang ng matandang ‘yan. Eh kung siya kaya lagyan ng bato sa sapatos niya, tignan natin kung makatakbo pa siya!”
Napapikit ako sandali.
Hindi ito oras para matakot.
Lumuhod ako sa tabi ng paa ng kabayo.
“Pahingi po ako ng hoof pick,” sabi ko.
Tahimik.
Walang gumalaw.
Hanggang sa isang batang groom ang nag-abot ng tool sa akin, nanginginig pa ang kamay.
“Sir… sure ka ba?” bulong niya.
Hindi ako sumagot.
Sinimulan kong linisin ang ilalim ng horseshoe.
Una, putik. Pangalawa, dugo.
At sa ikatlo…
“Ah—” napasinghap ako.
May maliit na pako. Bahagyang nakabaon sa gilid ng kuko.
“Putang—” hindi ko natapos.
“May nahanap ka ba?” tanong ni Dr. Trinidad, sarcastic.
Tinanggal ko nang dahan-dahan ang pako.
Sa sandaling lumabas iyon, biglang nagbago ang hininga ni Alab.
Huminga siya nang malalim.
Isang beses.
Dalawa.
At tumigil ang panginginig ng katawan niya.
“GUMAGALAW NA ANG PAA KO!” sigaw niya sa isip ko, halos umiiyak. “ANG SARAP SA PAKIRAMDAM!”
Napaatras ang lahat.
“Impossible…” bulong ng isang vet.
Dahan-dahang tumayo si Alab.
Una ang ulo.
Sundan ng balikat.
Hanggang sa buong katawan niya ay nakatayo na.
At sa unang pagkakataon sa araw na iyon, hindi siya mukhang mamamatay na kabayo.
Mukha siyang kampeon ulit.
Nagkagulo ang paligid.
“Tumayo siya!”
“Alive again?!”
Si Don Rafael, halos manginig habang lumalapit.
“Anong ginawa mo?” tanong niya sa akin, hindi makapaniwala.
Hindi ko alam kung paano ko sasabihin.
Kaya sinabi ko na lang ang totoo.
“May bato lang po sa kuko niya.”
Sandaling katahimikan.
Tapos biglang bumagsak ang boses ni Dr. Trinidad.
“Kalokohan ‘yan… hindi puwedeng…”
Pero hindi niya na natapos.
Dahil sa harap ng lahat, si Alab mismo ay kumaripas ng lakad—malakas, tuwid, at walang sakit.
“HAHA! MGA INUTIL!” sigaw niya sa isip ko habang tumatakbo. “SINO NGAYON ANG MAMAMATAY?!”
Napahawak ako sa ulo ko.
“Tumahimik ka,” bulong ko.
“AYOKO. FIRST TIME ULIT AKONG MASARAP ANG TAKBO!”
Sa loob ng ilang minuto, ang ₱120 milyon na kabayo ay muling naging sentro ng buong event.
At ako?
Isang walang lisensyang assistant na biglang naging headline.
Lumapit si Ma’am Celeste sa akin, tahimik.
“Lino…” mahinang sabi niya. “Saan mo natutunan ‘yan?”
Tumingin ako kay Alab na ngayon ay nagfi-flex pa ng paa na parang artista.
“Wala po,” sagot ko. “Nakikinig lang po ako.”
Sa isip ko, narinig ko ang huling bulong niya.
“Sabihin mo sa kanila… hindi lahat ng doktor, diploma ang kailangan.”
Napangiti ako nang bahagya.
At sa unang pagkakataon, hindi na ako yung taga-walis ng dumi ng kabayo.
Ako yung taong pinakinggan niya.
Kinagabihan, hindi pa rin ako makatulog.
Hindi dahil sa ingay ng stable o sa gulat ng nangyari sa karera, kundi dahil sa isang bagay na hindi ko maipaliwanag—ang bigat ng katahimikan ni Alab matapos ang lahat.
Hindi na siya nagsasalita sa isip ko.
Wala na ang boses na galit, maarte, o mayabang.
Parang biglang nawala ang radyo na matagal kong nakasanayan.
Kinabukasan, pinatawag ako ni Don Rafael sa main office ng Cavite Highlands Equestrian Club.
Sa loob ng opisina, naroon si Dr. Trinidad. Nakasimangot. May mga papel sa harap niya. At si Ma’am Celeste, tahimik lang sa gilid.
At sa gitna ng mesa…
isang envelope.
“Lino,” sabi ni Don Rafael, mabigat ang boses, “may gusto akong ipakita sa’yo.”
Binuksan niya ang envelope.
Mga scan ng X-ray ng paa ni Alab.
At doon ko nakita.
Hindi lang simpleng pako.
May lumang fragment ng metal sa loob ng kuko—kalawangin, matalim, at matagal nang nakabaon. Ayon sa report, posibleng mula pa raw sa dating karera sa ibang bansa bago pa siya napunta sa Pilipinas.
“Tatlong araw na siyang hindi makatakbo nang maayos,” sabi ng isa sa mga vet na ngayon ay hindi na makatingin sa akin. “Pero hindi namin nakita dahil akala namin systemic failure.”
Tahimik ang lahat.
Ako lang ang nakatingin sa X-ray na parang may kulang pa rin.
At narinig ko siya muli.
Mahina na.
Hindi na sigaw.
“Salamat… Lino…”
Napakurap ako.
“Akala ko mamamatay na ako,” dagdag niya, “pero ikaw… pinakinggan mo ako kahit walang naniniwala.”
Hindi ako sumagot.
Dahil hindi ko alam kung paano sasabihin na ako rin, minsan, hindi pinapakinggan.
Tumayo si Don Rafael.
“Simula ngayon,” sabi niya, “hindi ka na assistant.”
Nagkatinginan kami.
“Gusto kong ikaw na ang mag-alaga kay Alab. Personal handler. May lisensya ka man o wala… ikaw ang pinili niya.”
Napahinga ako nang malalim.
“Sir…”
“May sweldo kang ₱150,000 kada buwan,” dagdag niya. “At bonus sa bawat panalo niya.”
Nanahimik ako.
Hindi dahil sa pera.
Kundi dahil sa kabayong nakatingin sa bintana sa likod ng opisina, tila naghihintay.
“Hoy,” biglang pumasok sa isip ko si Alab, mas mahinahon na ngayon, “huwag ka masyadong magpa-impress. Ikaw lang naman ang hindi tanga dito.”
Napailing ako.
“Tumahimik ka,” bulong ko.
Ngumisi siya sa isip ko.
“Hindi mo naman ako mapipigilan.”
At sa unang pagkakataon, ngumiti ako nang totoo.
Lumipas ang ilang buwan.
Si Alab muling naging champion.
Hindi lang sa karera—kundi sa reputasyon. Ang kabayong muntik nang ipasuko ay naging alamat sa mundo ng racing circuit.
At ako?
Hindi na ako yung batang walang lisensya sa gilid ng stable.
Ako na ang tinatawagan tuwing may kabayong “wala nang pag-asa.”
At sa bawat pagkakataon, bago ko hawakan ang kahit anong paa, lagi kong naririnig ang paalala niya:
“Makinig ka muna.”
Minsan, ang kaligtasan ay hindi galing sa teknik.
Kundi sa simpleng paniniwala na may gustong sabihin ang hindi marunong magsalita.
At si Alab…
lagi siyang sumisingit sa isip ko bago magsimula ang bawat karera:
“Hoy, Lino.”
“Buhay pa ako.”
“At tatakbo pa tayo.”