Ibu Ratna Wijayanti mendorong kacamatanya dan melirik rekan kerjanya di sebelah.
“Anak-anak zaman sekarang benar-benar tidak mengerti prosedur. Mau minta stempel, tapi bahkan tidak tahu cara mengisi formulir permohonan resmi.”
“Tidak seperti anak saya. Dia kuliah di Amerika, jadi sangat paham semua protokol. Untung saja suami saya seorang profesor, jadi dia dibesarkan dengan baik.”
Aku mulai cemas.
Sudah lama aku mendengar bahwa staf administrasi yang memegang stempel memiliki koneksi kuat dan sangat suka menyombongkan diri. Mahasiswa yang datang untuk meminta stempel hampir pasti akan dimarahi dan dipersulit.
Agar tidak kehabisan waktu, aku segera mengisi formulir permohonan.
Aku menjelaskan berulang kali bahwa aku diperintahkan langsung oleh Dekan dan dokumen ini berkaitan dengan dana penelitian.
Namun Ibu Ratna bahkan tidak melirik formulir itu. Sebaliknya, dia perlahan mengangkat tumblernya.
“Kamu ini anak kecil, berani-beraninya memakai nama Dekan untuk menakutiku? Bahkan kalau Menteri Pendidikan datang sendiri, aku tidak akan takut!”
“Formulir seperti ini seharusnya diajukan tiga hari sebelum batas waktu. Selain itu harus ada tanda tangan ketua angkatan, perwakilan BEM, dan dosen pembimbing. Tidak ada perlakuan khusus di sini! Kalau prosedurnya tidak benar, aku tidak akan memberi stempel!”
…
Aku berlari ke gedung administrasi dan mengetuk pintu.
“Selamat pagi, Bu. Nama saya Nita, mahasiswa jurusan Teknik Informatika. Saya ingin menyerahkan proposal proyek…”
Belum sempat aku menyelesaikan kalimatku, Ibu Ratna langsung memotong.
“Aduh, Nak, kamu semester berapa?”
“Semester satu, Bu.”
“Nah, benar kan? Mahasiswa baru,” katanya sambil memandang rekan kerjanya. “Anak-anak semester satu itu tidak sabaran. Tidak tahu cara menyapa atau bertanya dengan sopan, maunya langsung menyuruh dosen. Tidak punya tata krama!”
“Coba lihat anak saya. Kuliah di Amerika, sopan sekali. Bahkan suami saya yang profesor sangat bangga padanya!”
Rekan kerjanya langsung menjilat.
“Betul sekali, Bu Ratna. Satu kampus juga tahu betapa hebatnya Ibu mendidik anak.”
Aku sudah memahami karakter wanita ini.
Suaminya yang profesor dan putranya yang belajar di luar negeri membuatnya merasa seperti ratu di kampus.
Namun, meskipun aku hanya mahasiswa baru, aku adalah peraih nilai tertinggi se-provinsi, sehingga Dekan memilihku untuk bergabung dalam proyek penelitiannya.
Sekarang batas waktu semakin dekat, anggota tim lainnya sedang sibuk, jadi aku ditugaskan mengurus semuanya.
Karena dana Rp80 miliar dipertaruhkan, aku hanya bisa meminta maaf dengan tulus.
“Bu Ratna, saya benar-benar minta maaf. Saya sedang terburu-buru. Ini proyek dari Dekan dan harus diserahkan hari ini.”
Meski mendengar kata “Dekan”, Ibu Ratna tetap malas melirik.
“Kamu lucu sekali, Nak. Berani memakai nama Dekan untuk menakutiku. Sudah kubilang, harus ada tanda tangan ketua angkatan dan dosen pembimbing. Ikuti prosedur.”
Saat dia berbicara, aku hampir gila karena panik.
Mana mungkin menunggu tiga hari lagi?
Aku memohon selama hampir satu jam.
Setelah cukup lama membujuk dan membuatnya senang, dia akhirnya merapikan rambutnya.
“Baiklah, soal waktu aku bisa toleransi. Tapi tanda tangannya harus lengkap. Kalau sudah lengkap, baru aku kasih stempel.”
Aku langsung berlari keluar.
Aku menelepon ketua angkatan dan perwakilan BEM.
Yang satu sedang kencan, yang satu lagi sedang di perpustakaan.
Aku menyeret mereka semua ke sini.
“Bu Ratna memang keterlaluan,” keluh ketua angkatan. “Bulan lalu aku dipersulit tiga minggu hanya untuk satu stempel.”
Dengan tubuh penuh keringat, aku kembali ke gedung administrasi.
“Bu Ratna, semua tanda tangan sudah lengkap.”
“Astaga!” bentaknya. “Anak ini benar-benar tidak tahu sopan santun! Tidak lihat saya sedang menelepon suami saya? Tunggu di samping!”
Selama satu jam penuh dia mengobrol dengan suaminya.
Mulai dari prestasi anak mereka sampai menu makan malam.
Begitu dia menutup telepon, aku segera menyerahkan formulirku.
Namun, di luar dugaan…
Tanpa berkata apa pun, dia langsung merobek formulirku!
“Cuma stempel saja, memangnya tidak bisa menunggu? Berisik sekali, mengganggu pembicaraan kami!”
Wajahku terasa panas karena malu.
Tak lama kemudian, aku menerima pesan dari seniorku.
【Nita, sudah dapat stempelnya?】
Aku menceritakan semuanya.
Dia membalas:
【Sudah kubilang, Bu Ratna itu susah sekali! Dekan sedang rapat dan tidak bisa keluar. Bertahanlah dulu, aku akan mencari cara!】
Aku menarik napas panjang.
Lalu mencoba bernegosiasi lagi.
“Bu Ratna, saya benar-benar minta maaf. Bolehkah saya mengisi formulir lagi?”
Namun jawabannya hanyalah tatapan tajam.
“Kamu ini anak kampung, ya? Pantas saja tidak punya kelas! Anak Jakarta tidak akan bertingkah seperti ini!”
Kepalaku langsung panas.
Apa hubungannya daerah asalku dengan sikapku?
Namun demi proyek itu…
Aku hanya bisa menahan diri.
Sa sobrang pagpipigil ko, halos manginig na ang mga kamay ko.
Ngunit bago pa ako muling makapagsalita, biglang bumukas ang pinto ng opisina.
Isang lalaking nasa animnapung taong gulang, nakasuot ng simpleng polo at may dalang folder, ang pumasok.
Tumayo agad ang katrabaho ni Mrs. Dalisay.
“Good afternoon po, Professor Reyes!”
Napalingon si Mrs. Dalisay at agad na ngumiti.
“Asawa ko!” masaya niyang sabi. “Tingnan mo nga itong batang taga-probinsya na ito. Hindi marunong sumunod sa proseso, ginagamit pa ang pangalan ng Dean para takutin ako.”
Tahimik na tumingin sa akin ang propesor.
Bigla siyang natigilan.
“Ikaw si Tinitini?”
Nagulat ako.
“Kilala niyo po ako?”
Hindi pa ako nakakatapos magsalita nang ngumiti siya.
“Ikaw ang topnotcher na personal na pinili ni Dean Adrian para sa National AI Research Program.”
Natigilan si Mrs. Dalisay.
“Ha?”
Hindi siya pinansin ni Professor Reyes. Sa halip ay tumingin siya sa mga punit-punit na papel sa basurahan.
“Ano’ng nangyari rito?”
Agad na sumingit si Mrs. Dalisay.
“Wala lang ‘yan. Hindi kumpleto ang requirements niya.”
“Talaga ba?”
Tahimik na inilabas ko ang cellphone ko at ipinakita ang mga litrato ng bawat dokumento, kasama ang oras ng pagkuha at ang mga pirma ng class president, student council representative, at adviser.
Unti-unting nawala ang ngiti ni Mrs. Dalisay.
Sa sandaling iyon, tumunog ang telepono ni Professor Reyes.
Naka-speaker.
“Professor Reyes, nasaan na ang dokumento? Tatlumpung minuto na lang bago magsara ang submission portal!”
Boses iyon ni Dean Adrian.
Tumayo nang tuwid si Professor Reyes.
“Dean, nandito po ako sa admin office.”
“Bakit wala pa ring stamp?”
Tahimik ang buong silid.
Dahan-dahang tumingin si Professor Reyes sa asawa niya.
“Mukhang may konting problema po.”
“Problema?” halos mapasigaw ang Dean. “Alam ba ninyo na walongpung milyong piso ang research grant na nakataya? Kapag hindi naipasa ngayon, mawawala ang dalawang taong paghihirap ng buong institute!”
Namutla si Mrs. Dalisay.
“D-Dean…”
Hindi na siya pinatapos ng Dean.
“Mrs. Dalisay ba ang humahawak ng stamp?”
Walang sumagot.
Ang katahimikan mismo ang naging sagot.
Pagkaraan ng ilang segundo, malamig na sinabi ng Dean:
“Pakisabihan siyang huwag na niyang gamitin ang stamp.”
At pagkatapos ay idinagdag niya:
“At pakiabot sa kanya na simula bukas, hindi na siya bahagi ng administrative office.”
Parang tinamaan ng kidlat si Mrs. Dalisay.
“A-Adrian, teka—”
Ngunit pinatay na ng Dean ang tawag.
Hindi na maitago ni Professor Reyes ang hiya sa mukha niya.
“Dalisay…” mahina niyang sabi.
“Alam mo bang dalawang taon naming pinaghirapan ang grant na ito?”
“Tatlong daang graduate students ang makikinabang dito.”
“At muntik mo iyong sirain dahil gusto mong iparamdam na ikaw ang pinakamakapangyarihan sa campus?”
Tuluyan nang namutla si Mrs. Dalisay.
Hindi pa siya nakakabawi nang muling bumukas ang pinto.
Mismong si Dean Adrian ang dumating, kasama ang vice dean at dalawang staff.
Hindi man lang niya tiningnan si Mrs. Dalisay.
Diretso siyang lumapit sa akin.
“Tinitini, pasensya ka na.”
Nanlaki ang mga mata ng lahat.
Ang Dean ng unibersidad…
Humihingi ng tawad sa isang freshman.
“Kasalanan ko ito. Ako ang nagdala sa iyo sa project na ito, pero hindi kita naprotektahan.”
Mabilis kong iniling ang ulo.
“Dean, ayos lang po—”
“Hindi, hindi ito ayos.”
Tahimik na sabi niya.
“Ang tunay na edukasyon ay hindi nasusukat sa edad, posisyon, o koneksyon.”
“Kundi sa paggalang sa iba.”
Pagkatapos ay tumingin siya kay Mrs. Dalisay.
“Sa loob ng maraming taon, napakaraming reklamo ang pinalampas namin dahil sa respeto kay Professor Reyes.”
“Ngunit simula ngayon, wala nang exemption.”
Hindi na makapagsalita si Mrs. Dalisay.
Sa unang pagkakataon, nakita kong wala na ang kayabangan sa mukha niya.
Takot na lang ang natira.
Dalawampung minuto bago ang deadline, personal na kinuha ng Dean ang opisyal na seal at nilagdaan ang lahat ng dokumento.
Labinlimang minuto bago magsara ang portal, matagumpay naming naipasa ang proposal.
Tatlong buwan ang lumipas.
Opisyal na inaprubahan ang walongpung milyong pisong pondo.
Nagdiwang ang buong institute.
Ang pangalan ng research team ay naisulat sa pinakamalaking screen ng campus.
At sa pinakailalim ng listahan, may isang pangalan na unang napansin ng lahat.
“Tinitini Santos.”
Ang freshman na minsang tinawag na “batang taga-probinsya.”
Pagkatapos ng programa, may lumapit sa akin na isang senior.
“Naaalala mo ba noong unang araw mo rito? Halos paiyakin ka ni Mrs. Dalisay.”
Napangiti ako.
“Naalala ko.”
“Tapos ngayon, ikaw na ang pinakabatang research associate sa buong unibersidad.”
Napatingin ako sa mga ilaw ng campus.
Noong araw na iyon, akala ni Mrs. Dalisay, ang pinakamalaking sandata niya ay ang asawa niyang propesor at ang anak niyang nag-aral sa Amerika.
Ngunit kalaunan, natuklasan niyang may mga bagay na mas makapangyarihan kaysa sa koneksyon.
Ang respeto.
Ang integridad.
At ang kakayahang manatiling mabuti kahit ilang beses ka nang minamaliit.
Dahil sa huli, ang mga taong tunay na matataas ang narating ay hindi kailanman sumisigaw para ipaalam sa mundo kung sino sila.
At ang mga taong kailangang paulit-ulit na ipagyabang ang kanilang kapangyarihan—
karaniwan, sila ang pinakaunang nawawalan nito.